Đọc – hiểu văn bản

MÂY VÀ SÓNG
(-R. Ta-go)

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả R.Ta-go

- Ra-bin-đra-nát Ta-go Ta-go (1861-1941) là một danh
nhân văn hóa, là nhà thơ hiện đại lớn nhất của Ấn Độ.
- Sự nghiệp sáng tác: để lại cho nhân loại gia tài văn hóa
đồ sộ: 52 tập thơ, 42 vở kịch, 12 bộ tiểu thuyết, khoảng
100 truyện ngắn, trên 1500 bức họa và số lượng ca khúc
cực lớn.
- Ông là nhà văn Châu Á đầu tiên đư­­ợc giải thưởng
Nobel văn học với tập “Thơ Dâng” 1913.
- Thơ Ta- go thể hiện tinh thần dân tộc và dân chủ sâu sắc,
tinh thần nhân văn cao cả, chất trữ tình thắm thiết, thâm
trầm triết lý.

2. Tác phẩm
a. Đọc, chú thích
b. Xuất xứ: in trong tập thơ Si-su (Trẻ thơ)
Đọc to, rõ ràng, giọng trò chuyện,
c. Đặc điểm hình thức của bài thơ:
thủ thỉ tâm tình; giọng đọc có sự
- Thể thơ: thơ văn xuôi.
thay đổi giữa lời kể của em bé với
những lời đối thoại
- Cuối đoạn 1, 2 giọng đọc say sưa,
tràn trề hạnh phúc.
- Chú ý thực hiện câu hỏi gợi ý ở bên
phải

Về hình thức, văn bản thơ Mây và
sóng có gì khác so với các văn bản
thơ mà em đã học ở bài 2

Đặc điểm hình thức của
văn bản thơ Mây và sóng

Số tiếng ở dòng thơ

 

Số dòng ở mỗi khổ

 

Cách hiệp vần

 

Nhịp điệu

 

Hình ảnh

 

2. Tác phẩm “Mây và sóng”
a. Đọc, chú thích
b. Xuất xứ: in trong tập thơ “Su-si” (Trẻ thơ)
c. Đặc điểm hình thức của bài thơ:
- Thể thơ: thơ văn xuôi.
Số tiếng ở dòng thơ

Không hạn định

Số dòng ở mỗi khổ

Không giống nhau

Cách hiệp vần:

Không có vần

Nhịp điệu:

Rất giàu nhịp điệu

Hình ảnh

Sống động, mới lạ

Đặc điểm hình thức của thể thơ văn xuôi:
+ là thơ viết dưới hình thức văn xuôi, hình thức thơ không ràng
buộc bởi một luật nào, nhưng vẫn phân dòng.
+ Không bị hạn chế bởi cách phân dòng và hiệp vần.
+ Cách biểu đạt tự do hơn thơ ca nhiều.
+ Có cấu tứ độc đáo, hình ảnh mới lạ, sử dụng hình ảnh ngụ ý,
tượng trưng, khơi gợi những tư tưởng triết lí sâu sắc

2. Tác phẩm “Mây và sóng”
c. Đặc điểm hình thức của bài thơ:

- Thể thơ: thơ văn xuôi.
- Chủ thể trữ tình: người con (em bé)
- Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm kết hợp tự sự, miêu tả.
- Chủ đề: tình mẫu tử
  d. Bố cục: 2 phần
+ Phần 1: (Từ đầu đến “xanh thẳm”): Em kể cho mẹ nghe về
cuộc trò chuyện với những người “trên mây”
+ Phần 2: (Còn lại): Em kể cho mẹ nghe về cuộc trò chuyện với
những người “trong sóng”

Chỉ ra những nét giống và khác nhau của 2 phần ở bài thơ
- Giống nhau về trình tự tường thuật:
+ thuật lại lời rủ rê.
+ thuật lại lời từ chối và lí do từ chối.
+ Nêu lên những trò chơi mà em bé sáng tạo ra.
- Khác nhau:
+ Phần (1) có cụm từ “Mẹ ơi” đứng ở đầu dòng thơ thứ nhất.
+ Hình ảnh và từ ngữ hai phần khác nhau.

1. Tác giả
2. Tác phẩm
a. Đọc, chú thích
b. Xuất xứ: in trong tập thơ Si-su (Trẻ thơ)
c. Đặc điểm hình thức của bài thơ:
- Thể thơ: thơ văn xuôi. (thơ tự do)
- Chủ thể trữ tình: người con (em bé)
- Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm kết hợp với tự sự và miêu tả.
- Chủ đề: tình mẫu tử
d. Bố cục: 2 phần

II. Tìm hiểu chi tiết
1. Lời mời gọi của những người “trên mây” và “trong sóng”
a Thế giới của những người “trên mây” và “trong sóng”
THẢO LUẬN: Qua lời trò chuyện của những người trên mây và
trong sóng, em thấy thế giới của họ hiện lên như thế nào?
THẾ GIỚI “TRÊN MÂY”

Nhận xét

THẾ GIỚI “TRONG SÓNG”

Thế giới của những người “trên mây”
- “Bọn tớ chơi từ khi thức dậy… trăng bạc”
 Rực rỡ, lung linh, huyền ảo: ánh sáng mặt trời vàng buổi
bình minh, ánh sáng vầng trăng bạc khi đêm về

Thế giới của những người “trong sóng”
- “Bọn tớ ca hát … nơi nao”
 Vui vẻ và hạnh phúc: chỉ có ca hát và rong chơi
khắp chốn từ khi thức dậy cho đến chiều tà
 Thế giới cao rộng, rực rỡ sắc màu, vô cùng hấp dẫn, gợi lên
những khao khát được khám phá, được ngao du ở những xứ sở xa
xôi.

1. Lời mời gọi của những người “trên mây” và “trong sóng”
a. Thế giới của những người “trên mây” và “trong sóng”
b. Tâm trạng của em bé
Trước
lờiđến
mờivới
gọi,
những điều thú vị ở trên mây và trong
Em bé những
hỏi cách
họ:
“Nhưng
thếđã
nào
mình
lên gì?
đó được?”
sóng thì làm
em bé
cóđể
tâm
trạng
Nhận xét về nghệ thuật được tác
“Nhưng
làm khi
thế nào
mình
ratrạng
ngoàicủa
đó được?”
giả sử dụng
nói về
tâm
em bé?

Tâm trạng háo hức, thiết tha, tò mò, muốn khám phá xứ
sở thần tiên, được vui chơi với những trò chơi thú vị, hấp dẫn.
Miêu tả tinh tế tâm lý trẻ thơ

1. Lời mời gọi của những người “trên mây” và “trong sóng”
c. Cách thức đến với thế giới của mây và sóng
Họ đáp: “Hãy đến tận nơi cuối cùng Trái Đất, đưa tay
lên trời, cậu sẽ được nhấc bổng lên tận tầng mây.”

Họ đáp: “Hãy đến rìa biển cả, nhắm nghiền mắt lại,
cậu sẽ được làn sóng nâng đi.”

 Cách thức đơn giản , mơ mộng

2. Lời từ chối và lí do từ chối của em bé
Sự mongTìm
mỏi,những
chờ đợi
emthơ
trởnói
vềvề
nhà
mẹ đã
chiến
câu
lờicủa
từ chối
của
em thắng
những
cuộc
phiêu
lưuvà “trong
bé với những
người
“trên
mây”
sóng”. Vì sao em bé lại từ chối những lời gọi
đó? ở bên mẹ, làm mẹ vui và được mẹ yêu thương,
 Muốn được
che chở

3. Những trò chơi do em bé nghĩ
a. Trò chơi đóng vai
Thảo luận:
Trong bài thơ, em bé đã tổ chức mấy trò chơi? Đó là những trò
chơi gì? Trong trò chơi ấy, em bé phân vai như thế nào? Theo em, vì
sao những trò chơi do em bé tạo ra lại “thú vị” và “hay hơn”?

3. Những trò chơi do em bé
- Trò chơi 1: Với mây:
+ Con là mây
+ Mẹ là trăng
→ Hai bàn tay con ôm lấy mẹ; Mái nhà ta là bầu trời xanh thẳm
- Trò chơi 2: Với sóng:
+ Con là sóng
+ Mẹ sẽ là bến bờ kì lạ
→ Con lăn, lăn, lăn mãi rồi sẽ cười vang vỡ tan vào lòng mẹ
Trò chơi của bé thật sáng tạo “thú vị” và “hay hơn” vì nó vừa
thoả mong ước làm mây, làm sóng lại vừa được quấn quýt bên mẹ.

3. Những trò chơi do em bé nghĩ ra
b. Tình cảm mẹ con
Tình cảm mẹ con trong bài thơ được thể hiện trên 2 phương diện
- Tình cảm của em bé dành cho mẹ như thế nào?
- Tình cảm của mẹ dành cho em bé ra sao?

3. Những trò chơi do em bé
b. Tình cảm mẹ con
Tình cảm của em bé dành cho mẹ

Tình cảm của mẹ dành cho em bé
+ Mẹ muốn con ở bên để chăm sóc,
chở che, vỗ về.

+ Sáng tạo ra trò chơi thú vị để
mẹ chơi cùng.

+ Mẹ giống như vầng trăng dịu hiền
tỏa sáng mỗi bước con đi, là bờ biển
bao dung ôm ấp, vỗ về …

+ Luôn muốn ở bên mẹ, vui chơi
cùng mẹ.

+ Trong trò chơi ấy, em bé vừa
được thỏa ước mong làm mây,
làm sóng vừa được quấn quýt bên
mẹ

+ “Không ai …ở chốn nào.”  Tình
mẹ con đã hòa quyện lan tỏa trong
sóng, thâm nhập khắp vũ trụ mênh
mông

3. Những trò chơi do em bé
b. Tình cảm mẹ con
 Đặt tình mẫu tử trong mối quan hệ với thiên nhiên, vũ trụ,
nhà thơ đã ca ngợi, tôn vinh tình mẫu tử bao la, thiêng liêng,
vĩnh cửu.

III. Tổng kết
1. Nghệ thuật:
- Thể thơ văn xuôi, kết hợp các yếu tố tự sự và miêu tả
- Giọng điệu tâm tình trò truyện, cách thức lặp lại biến đổi trong cấu trúc bài
thơ.
- Sử dụng nhiều phép tu từ nhân hóa, điệp ngữ, ẩn dụ
- Hình ảnh thiên nhiên vô cùng thơ mộng.
2. Nội dung:
- Bài thơ thể hiện tình yêu tha thiết của em bé đối với mẹ, ca ngợi tình mẹ con
thiêng liêng, bất diệt.
- Qua đó, ta cũng thấy được tình cảm yêu mến thiết tha với trẻ em, với thiên
nhiên, cuộc sống bình dị của nhà thơ.